Ziekte en gezondheid bij katten: Cryptosporidiosis

Cryptosporidiosis is een ziekte, die wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet: Cryptosporidium. De parasiet gedijt in zoogdieren, en wordt via verontreinigd water overgebracht in de vorm van oocysten.
De infectie wordt opgelopen wanneer de oocysten via de mond worden opgenomen. In het lichaam scheiden de oocysten sporozoiten uit, die de darmwand van de gastheer beschadigen waardoor voeropname, groei en gezondheid verslechteren (malabsorptie, diarree). De sporozoiten ontwikkelen zich via verschillende fasen tot mannelijke en vrouwelijke cellen, waaruit na bevruchting oocysten ontstaan, die via de ontlasting worden uitgescheiden. Waarmee de cirkel rond is.

Cryptosporidia zijn bijzonder klein, en daardoor met normale testmethodes onder de microscoop moeilijk te ontdekken. De oocysten van cryptosporidium zijn extreem taai en met chloor of andere schoonmaakmiddelen niet uit te roeien. Enkel langdurige blootstelling aan ammonia of extreem hoge temperaturen kunnen de oocysten vernietigen.

Hoe kan mijn kat besmet raken?

De parasiet wordt via de ontlasting uitgescheiden en meestal verspreid via vervuild water, of wordt rechtstreeks overgebracht door andere besmette dieren, bijvoorbeeld wanneer zij elkaar likken of zichzelf na het gebruik van een besmette kattenbak.
Er zijn twee fases van cysten: eentje waarin de celwand dun is. In deze fase is de cyste enkel in staat om in de darm te overleven. En ten tweede eentje met een dikke wand. De cyste is er dan klaar voor om in de wereld buiten de gastheer om te overleven en mogelijk andere dieren te besmetten.
Een dier met een goede weerstand zal uiteindelijk in staat zijn om de cysten met de dunne wand uit te schakelen, waardoor er geen levensvatbare cysten meer worden uitgescheiden. Echter het dier met de verminderde weerstand niet, waardoor deze zichzelf in een cirkel zal blijven besmetten.

Wat zijn de symptomen als mijn kat cryptosporidium heeft?

De eerste verschijnselen treden meestal vijf à zeven dagen na besmetting op. De verschijnselen zijn o.a.

Doorgaans verdwijnen de verschijnselen na zeven tot veertien dagen, maar soms pas na vijf tot zes weken.
Veel besmette dieren hebben echter geen zichtbare symptomen. De ernst van de ziekte wordt doorgaans bepaald door de adequaatheid van het immuunsysteem van de kat.

Hoe wordt de besmetting gediagnosticeerd?

Het is heel eenvoudig om de besmetting vast te stellen, waar het om draait is dat de behandelend dierenarts op het idee moet komen om hier specifiek op te testen.
Er bestaat namelijk een ELISA test waarmee de verschillende soorten van Cryptosporium eenvoudig vastgesteld kunnen worden. Met wat verse ontlasting kan de besmetting worden aangetoond.
Let op: met standaard ontlasting onderzoek zal een besmetting niet worden opgemerkt! De organismen zijn te klein om op deze manier te worden ontdekt.
Er is ook een mogelijkheid om het bloed op antilichamen te onderzoeken.

Hoe kan het behandeld worden?

Om te beginnen: doorgaans zal een kat met een gezond immuunsysteem op den duur (een paar weken) zelf de parasiet uitroeien. Wanneer dit niet het geval is, dan ziet het er minder rooskleurig uit, want behandeling is moeilijk. Tot nog toe is er geen enkele behandeling als veilig en effectief uit de bus gekomen.
In de literatuur worden o.a. de volgende medicaties genoemd:

Verder wordt een vezelrijk dieet aanbevolen, ter bevordering van een goede darmwerking. Een voorbeeld van een vezelrijk voeder is Hills Feline I/D, verkrijgbaar via de dierenarts in droogvorm, blik en maaltijdzakjes.
Isogel kan daarbij een belangrijke bijdragen leveren als het gaat om voorkomen van uitdroging. Lees hier meer over in de bijsluiter.
Ook kunnen ter ondersteuning van de antibioticakuren probiotica worden toegediend (ter herstel van de goede darmflora). En vooral heel belangrijk: zorg dat uw kat voldoende vocht binnen krijgt!

Zorg ervoor de kattenbak meerdere malen per dag uit te scheppen.

Is cryptosporidium besmettelijk voor mijn andere katten?

Ja. Zonder het positief geteste dier zo mogelijk af en voorkom ook zelf contact met andere katten. In het bijzonder als het gaat om dieren met minder weerstand (kittens jonger dan 6 maanden, zieke of oudere dieren).
Het is aangetoond dat er in dichtbevolkte catteries een verhoogde kans is op het voorkomen van Cryptosporidiosis.
Schep de kattenbakken daarom het liefst meedere malen per dag uit, om de hoeveelheid mogelijk besmette ontlasting te verminderen.

Komt deze parasiet veel voor onder katten?

In de VS is onderzoek gedaan naar het voorkomen van Cryptosporidiosis onder zwerfkatten die in asielen waren opgevangen. In 5,4% van de 206 onderzochte katten werden cysten van Cryptosporidium in de ontlasting aangetroffen. De meeste van de katten vertoonden overigens geen klinische verschijnselen.

Tot slot: is het ook besmettelijk voor de mens?

Er is gebleken dat Cryptosporidium Felis normaliter geen aantoonbaar risico oplevert voor de verzorgers van het dier, mits deze over een voldoende immuunsysteem beschikken. Echter in beginsel is de parasiet wel degelijk besmettelijk voor mensen. Gevaar levert het op voor kleine kinderen met een nog onvoldoende ontwikkeld immuunsysteem, volwassen personen met een verminderd immuunsysteem, zoals HIV posief gediagnosticeerden of personen die behandeld worden cq recentelijk behandeld zijn door middel van chemotherapie.
Voor hen kan een besmetting zelfs dodelijk zijn!

Bronnen:

Aanvullende informatie bij dit artikel

DISCLAIMER
Dit artikel is niet door een medicus geschreven. De informatie kan daarom niet worden gezien als vervanging van bezoek aan een dierenarts. Hoewel we grote zorg hebben besteed aan het samenstellen van dit artikel, kunnen we de juistheid of compleetheid van de hier geboden informatie niet garanderen.
Wanneer u een van de bovenstaande koppelingen bezoekt, gaat u naar een website die door een andere partij wordt bestuurd. Cattery van de Moeshoek is niet verantwoordelijk voor de informatie of inhoud op andere sites.

Ziekte en gezondheid

(kat)

Cryptosporidiosis bij katten